Szczepienie RSV w ciąży – czy jest bezpieczne i kiedy je wykonać?

Szczepienie przeciw RSV w ciąży jest uznawaną metodą ochrony noworodka przed ciężkim zakażeniem dróg oddechowych. Szczepionka nie zawiera żywych wirusów, a po jej podaniu organizm matki wytwarza przeciwciała przekazywane dziecku przez łożysko. Zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych najlepszy termin to 32.–36. tydzień ciąży.

Jak szczepienie matki chroni noworodka?

RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, u niemowląt może wywołać zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc i niewydolność oddechową wymagającą hospitalizacji. Najmłodsze dzieci są bardziej podatne na ciężki przebieg, ponieważ ich układ odpornościowy dopiero się rozwija.

Po szczepieniu organizm kobiety wytwarza przeciwciała przeciw RSV. W ostatnim trymestrze ciąży przechodzą one przez łożysko do organizmu płodu. Dziecko otrzymuje więc gotową, bierną ochronę, która obejmuje przede wszystkim pierwsze 6 miesięcy życia, czyli okres największej podatności na ciężkie zakażenie.

Niemowlęta nie otrzymują tej szczepionki bezpośrednio. Ich układ odpornościowy nie jest jeszcze przygotowany do uzyskania takiej odpowiedzi jak u starszych dzieci i dorosłych. W wybranych sytuacjach lekarz może rozważyć także immunoprofilaktykę bierną dziecka za pomocą przeciwciała. Jest to inne rozwiązanie niż szczepienie ciężarnej i nie należy go mylić ze szczepieniami przeciw RSV przeznaczonymi dla osób starszych.

Kiedy wykonać szczepienie przeciw RSV w ciąży?

Charakterystyka Produktu Leczniczego Abrysvo dopuszcza podanie szczepionki między 24. a 36. tygodniem ciąży. Zalecenia towarzystw naukowych wskazują jednak jako optymalne okno między 32. a 36. tygodniem. Taki termin pozwala wytworzyć przeciwciała i przekazać je dziecku przed porodem.

Po 37. tygodniu ciąży podanie szczepionki może nie zapewnić dziecku pełnej korzyści przed porodem, ponieważ na wytworzenie i przekazanie przeciwciał potrzeba czasu. Ostateczny termin lekarz ustala indywidualnie, uwzględniając stan zdrowia kobiety, przewidywany termin porodu i aktualne zalecenia.

Proces szczepienia zwykle obejmuje trzy etapy:

1. Umówienie konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę lub osobą uprawnioną do kwalifikacji.
2. Ocena stanu zdrowia, wcześniejszych reakcji alergicznych i ewentualnych przeciwwskazań.
3. Podanie jednej dawki domięśniowo oraz krótka obserwacja po szczepieniu.

Czy szczepionka przeciw RSV jest bezpieczna?

Abrysvo jest szczepionką białkową, rekombinowaną i inaktywowaną. Nie zawiera żywego RSV, więc nie może wywołać zakażenia tym wirusem. W badaniu obejmującym 7358 kobiet w ciąży oraz 7128 zdrowych niemowląt oceniono jej skuteczność i bezpieczeństwo. Podanie preparatu zmniejszało ryzyko ciężkiego zakażenia dolnych dróg oddechowych u dziecka o ponad 80% w pierwszych 3 miesiącach życia i o prawie 70% w pierwszych 6 miesiącach.

Najczęściej zgłaszane reakcje u ciężarnych były łagodne i przemijające. Należały do nich:

• ból w miejscu wstrzyknięcia,
• ból głowy,
• ból mięśni,
• zmęczenie lub ogólne rozbicie.

Dostępne dane nie wskazują na zwiększenie ryzyka poronienia ani porodu przedwczesnego w związku ze szczepieniem. Jak po każdym preparacie medycznym może jednak wystąpić reakcja alergiczna. Trudności w oddychaniu, szybko narastający obrzęk twarzy lub gardła, uogólniona pokrzywka albo omdlenie wymagają pilnego kontaktu z pomocą medyczną.

Przeciwwskazaniem jest przede wszystkim nadwrażliwość na składnik szczepionki lub ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszej dawce. Przy infekcji przebiegającej z gorączką szczepienie zwykle odracza się do czasu poprawy. O kwalifikacji zawsze decyduje lekarz.

O co zapytać lekarza przed szczepieniem?

Przed wizytą kwalifikacyjną możesz przygotować pytania, które pomogą odnieść ogólne zalecenia do konkretnej ciąży:

• Czy mój aktualny tydzień ciąży jest dobrym momentem na podanie szczepionki?
• Czy moje choroby, przyjmowane leki lub wcześniejsze reakcje alergiczne wpływają na możliwość szczepienia?
• Czy w dniu wizyty mój stan zdrowia pozwala na podanie preparatu?
• Czy szczepionkę można podać podczas tej samej wizyty co szczepionkę przeciw grypie lub inne zalecane szczepienia?
• Czy preparat jest dostępny w placówce i jakie są zasady jego finansowania?

Najważniejsza korzyść ze szczepienia w ciąży dotyczy dziecka – przeciwciała przekazane przez łożysko mogą ograniczyć ryzyko ciężkiego RSV w pierwszych miesiącach życia. Decyzję o podaniu preparatu należy podjąć z lekarzem, najlepiej tak, aby zmieścić się w zalecanym oknie 32.–36. tygodnia ciąży.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Kwalifikację do szczepienia oraz ocenę przeciwwskazań przeprowadza wyłącznie uprawniony personel medyczny.