Kalendarz szczepień noworodka – co warto wiedzieć?

Kalendarz szczepień noworodka wynika z aktualnego Programu Szczepień Ochronnych (PSO). Pierwsze obowiązkowe szczepienia wykonuje się zwykle już w 1. dobie życia, a kolejne dawki podaje w następnych miesiącach. Szczepienia obowiązkowe są bezpłatne, natomiast zalecane zazwyczaj odpłatne. Przed każdym podaniem preparatu lekarz przeprowadza kwalifikację i może ustalić indywidualny termin.

Czym jest kalendarz szczepień noworodka?

Program Szczepień Ochronnych jest dokumentem ogłaszanym w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Określa między innymi szczepienia obowiązkowe i zalecane, terminy podawania dawek oraz zasady postępowania w wybranych grupach pacjentów. PSO może być aktualizowany, dlatego przy planowaniu wizyt trzeba opierać się na wersji obowiązującej w danym roku.

Noworodkiem jest dziecko od urodzenia do ukończenia 28. dnia życia. W tym okresie wykonuje się szczepienia przeciw gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Następne wizyty obejmują między innymi ochronę przed błonicą, tężcem, krztuścem, poliomyelitis, zakażeniami Hib i pneumokokami.

Kwalifikacja lekarska jest konieczna przed każdym szczepieniem. Lekarz ocenia stan dziecka, sprawdza przeciwwskazania i decyduje, czy preparaty można podać zgodnie z planem, jednoczasowo albo w późniejszym terminie.

Kalendarz szczepień w pierwszych miesiącach życia

Poniższa tabela przedstawia typowy schemat dla zdrowych dzieci. Dokładne odstępy między dawkami zależą od aktualnego PSO, wieku rozpoczęcia szczepień, rodzaju preparatu oraz sytuacji zdrowotnej dziecka.

Szczepienie BCG podaje się śródskórnie, zwykle przed wypisem ze szpitala. W wyjątkowych sytuacjach może zostać odroczone, ale decyzję podejmuje lekarz. Termin pierwszej dawki WZW B również może zależeć od szczególnych okoliczności dotyczących matki i dziecka oraz aktualnych zasad PSO.

U wcześniaków, dzieci z małą masą urodzeniową, zaburzeniami odporności lub innymi czynnikami ryzyka schemat może wyglądać inaczej. Takie dzieci mogą wymagać większej liczby dawek albo indywidualnie ustalonych odstępów.

5w1 i 6w1 – czym różnią się szczepionki skojarzone?

Szczepionki wysokoskojarzone łączą ochronę przed kilkoma chorobami w jednym preparacie. Szczepionka 5w1 obejmuje błonicę, tężec, krztusiec, polio i Hib. Preparat 6w1 zawiera te same komponenty oraz składnik przeciw WZW B. Dzięki temu można ograniczyć liczbę wkłuć podczas poszczególnych wizyt.

Wybór preparatu nie zmienia celu szczepienia, ale wpływa na liczbę zastrzyków, organizację wizyt i koszt. W niektórych grupach, na przykład u wcześniaków, preparaty skojarzone mogą być finansowane zgodnie z zasadami refundacji. O tym, jaki schemat można zastosować, decyduje lekarz, uwzględniając charakterystykę konkretnego produktu leczniczego.

Jakie szczepienia są zalecane?

Szczepienia zalecane uzupełniają ochronę wynikającą z kalendarza obowiązkowego. Ich dostępność, liczba dawek i koszt zależą od wieku dziecka oraz wybranego preparatu. Najczęściej rozważa się:

• Meningokoki – szczepienie przeciw serogrupie B można rozpocząć po ukończeniu 2. miesiąca życia, a przeciw serogrupom A, C, W i Y wcześniej, zgodnie z rejestracją preparatu.
• Grypę – szczepienie sezonowe może być rozważane u dzieci od wieku określonego w charakterystyce produktu leczniczego.
• Ospę wietrzną – szczególnie gdy dziecko nie przebyło choroby lub istnieje ryzyko kontaktu z osobami podatnymi na zakażenie.
• WZW A – szczepienie przeznaczone dla dzieci od ukończenia 1. roku życia, zwłaszcza przed podróżami lub przy zwiększonym ryzyku zakażenia.

Ważna zmiana dotyczy rotawirusów. W aktualnym schemacie mogą one należeć do szczepień obowiązkowych i bezpłatnych, dlatego nie należy automatycznie traktować ich jako szczepienia odpłatnego. Liczba dawek zależy od zastosowanego preparatu.

Jak przygotować się do wizyty szczepiennej?

Przed wizytą nie trzeba wykonywać specjalnych badań, jeśli lekarz nie zaleci inaczej. Dziecko powinno być ocenione podczas kwalifikacji. Można je nakarmić zgodnie z jego zwykłym rytmem, a po szczepieniu zapewnić mu bliskość i spokojne warunki.

Na wizytę najlepiej zabrać:

• Książeczkę zdrowia dziecka.
• Kartę uodpornienia lub dokumentację szczepień.
• Dokument tożsamości rodzica albo opiekuna.
• Informacje o ostatnich infekcjach, gorączce, alergiach i przyjmowanych lekach.

Po szczepieniu może wystąpić przejściowa bolesność, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, rozdrażnienie albo podwyższona temperatura. Jeśli pojawią się poniższe objawy, skontaktuj się z lekarzem:

• Wysoka lub utrzymująca się gorączka.
• Intensywny, długotrwały płacz albo wyraźna apatia.
• Drgawki, trudności w oddychaniu lub szybko narastający obrzęk.
• Rozległa pokrzywka, obrzęk twarzy albo inne objawy reakcji alergicznej.

NOP, czyli niepożądany odczyn poszczepienny, nie zawsze oznacza, że szczepionka wywołała objaw. Każde podejrzenie NOP powinien ocenić lekarz, który zdecyduje o dalszym postępowaniu i ewentualnych zmianach schematu.

Najważniejsze jest korzystanie z aktualnego PSO i dokumentacji dziecka, a nie z uniwersalnego terminarza znalezionego w internecie. Przy wcześniactwie, chorobach przewlekłych lub opóźnieniu dawki lekarz może rozpisać indywidualny plan nadrobienia szczepień.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania ani kwalifikacji lekarskiej. Aktualne terminy i zakres szczepień należy potwierdzić w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych oraz u lekarza opiekującego się dzieckiem.