Dlaczego noworodek ulewa? Przyczyny i sposoby radzenia sobie

Ulewanie u noworodka najczęściej jest fizjologicznym etapem dojrzewania układu pokarmowego, a nie objawem choroby. Jeśli dziecko jest pogodne, prawidłowo przybiera na wadze i rozwija się zgodnie z siatkami centylowymi, zwykle nie ma powodów do niepokoju.

Skąd bierze się ulewanie?

Ulewanie, nazywane też regurgitacją, oznacza swobodne cofanie się treści żołądkowej do przełyku, jamy ustnej, a czasem również nosa. Pokarm wypływa zwykle powoli, bez wysiłku i bez wyraźnego bólu. Może przypominać mleko wypite niedawno albo mieć gęstszą konsystencję i lekko kwaśny zapach, gdy zdążył się częściowo strawić.

Najczęstszą przyczyną jest niedojrzałość przewodu pokarmowego. Zwieracz przełyku, czyli mięsień znajdujący się między przełykiem a żołądkiem, nie działa jeszcze tak sprawnie jak u starszego dziecka. Z kolei żołądek noworodka ma małą pojemność. Gdy szybko się wypełni, część pokarmu może cofnąć się ku górze. Taki refluks żołądkowo-przełykowy u zdrowego niemowlęcia jest zwykle zjawiskiem przejściowym.

Ulewanie może nasilać się także wtedy, gdy dziecko pije łapczywie, połyka dużo powietrza, dostaje zbyt dużą porcję albo mleko wypływa z piersi lub smoczka zbyt szybko. Pogodne dziecko, które mimo ulewania dobrze rośnie, bywa określane jako happy spitter, czyli „wesoły ulewacz”. W takim przypadku najczęściej wystarcza obserwacja i spokojna korekta sposobu karmienia.

Ulewanie a wymioty – jak je odróżnić?

Sama ilość zwróconego mleka może mylić. Niewielka porcja rozlana na ubranku wygląda czasem na większą, niż była w rzeczywistości. Ważniejszy jest sposób wypływu treści, zachowanie dziecka oraz jego przyrost masy ciała. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:

Ulewanie nie zawsze oznacza wypływ zaledwie kilku kropel. Nawet większa ilość może mieć fizjologiczny charakter, jeśli dziecko pozostaje w dobrym stanie i prawidłowo rośnie. Z kolei powtarzające się wymioty, szczególnie chlustające, wymagają kontaktu z pediatrą.

Jak pomóc dziecku, które ulewa?

Nie ma potrzeby wprowadzać wielu zmian jednocześnie. Zacznij od obserwacji karmienia i sprawdź, czy dziecko nie pije zbyt szybko albo nie otrzymuje większych porcji, niż potrzebuje. Pomocne mogą być następujące działania:

• Pozycja półpionowa – podczas karmienia głowa powinna znajdować się wyżej niż tułów, a ciało dziecka pozostawać w jednej, stabilnej linii.
• Spokojne tempo – rób krótkie przerwy, zwłaszcza gdy niemowlę łapczywie ssie, krztusi się lub połyka dużo powietrza.
• Mniejsze porcje – jeśli dziecko jest przekarmiane, mniejsza ilość pokarmu podawana częściej może zmniejszyć przepełnianie żołądka.
• Kontrola smoczka – zbyt duży otwór może powodować za szybki wypływ mleka i połykanie powietrza.
• Ocena techniki karmienia piersią – przy częstym ulewaniu warto skonsultować przystawianie z położną lub doradcą laktacyjnym.

Po karmieniu trzymaj dziecko spokojnie w pozycji pionowej lub półpionowej. Możesz spróbować delikatnego odbicia, ale nie należy energicznie poklepywać ani uciskać brzucha. U części niemowląt samo odbijanie nie zmniejsza ulewania, a intensywne manipulowanie po posiłku może je nasilać.

Przez pewien czas po jedzeniu ogranicz czynności, które zwiększają nacisk na brzuch. Szczególnie nie sprzyjają ulewaniu:

• ciasno zapięta pieluszka lub ubranko uciskające brzuch,
• intensywne bujanie, podrzucanie i zabawa ruchowa zaraz po posiłku,
• szybkie przewijanie z mocnym unoszeniem nóżek do góry,
• dokarmianie za każdym razem, gdy dziecko płacze, bez sprawdzenia, czy przyczyną jest głód.

Jeśli trzeba przewinąć niemowlę, rób to spokojnie i bez ucisku na brzuch. Do snu układaj dziecko zawsze zgodnie z zasadami bezpiecznego snu, na plecach, na płaskiej i stabilnej powierzchni. Nie stosuj samodzielnie klinów, poduszek ani pozycji na boku lub brzuchu jako sposobu na ograniczenie ulewania.

Zmiany mleka ani preparatów zagęszczających nie wprowadzaj bez konsultacji. Mieszanki antyrefluksowe mogą być rozważane przez lekarza w określonych sytuacjach, między innymi przy zbyt małym przyroście masy ciała. Zagęszczanie pokarmu zmniejsza widoczne ulewania, ale nie usuwa samej przyczyny refluksu. Nie podawaj też leków na własną rękę.

Kiedy skontaktować się z pediatrą?

Ulewanie wymaga oceny lekarskiej, gdy towarzyszą mu objawy sugerujące wymioty, chorobę refluksową, odwodnienie lub inną przyczynę. Pilnej konsultacji wymagają zwłaszcza:

• brak przyrostu masy ciała, zahamowanie wzrostu albo spadek masy,
• powtarzające się wymioty chlustające lub wyrzucanie treści na odległość,
• zielony, żółty, brązowy lub krwisty kolor zwracanej treści,
• wyraźny ból, uporczywy płacz, silny niepokój albo wyginanie ciała w łuk,
• krztuszenie się, zachłyśnięcia, kaszel lub bezdechy podczas karmienia,
• gorączka, apatia, biegunka, uporczywe zaparcia albo wzdęty i tkliwy brzuch,
• rzadsze oddawanie moczu, suche usta i inne oznaki odwodnienia.

Znaczenie ma również wiek dziecka. Ulewanie, które zaczyna się dopiero po 6. miesiącu życia, a także bardzo nasilone objawy od początku lub nagła zmiana ich charakteru powinny zostać omówione z lekarzem. Pediatra oceni karmienie, badanie dziecka oraz zmianę masy ciała w czasie. W razie potrzeby skieruje rodzinę do gastroenterologa dziecięcego.

Kiedy ulewanie mija?

Ulewanie zwykle stopniowo słabnie wraz z dojrzewaniem przewodu pokarmowego, przyjmowaniem bardziej stałych pokarmów i większą aktywnością dziecka. U wielu niemowląt wyraźnie zmniejsza się około 6. miesiąca życia, a u większości ustępuje między 6. a 12. miesiącem. Jeśli dziecko jest pogodne i prawidłowo przybiera na wadze, najczęściej potrzebuje przede wszystkim czasu, spokojnego karmienia i obserwacji.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i ma charakter wyłącznie informacyjny. W przypadku objawów alarmowych lub wątpliwości dotyczących zdrowia dziecka skontaktuj się z pediatrą.